کارگاه برابری جنسیتی
عدالت اجتماعی و برابری جنسیتی
سوال: عدالت اجتماعی چیست و چگونه به برابری جنسیتی مرتبط است؟ آیا میدانید جاهایی در دنیا است که زنان به اندازه مردان به سیستم سلامت دسترسی ندارند و در این باره هم حقوق برابر با مردان ندارند؟
عدالت اجتماعی یعنی دسترسی مساوی و برابر همه افراد به منابع و فرصتها بدون اینکه جنسیت و یا هیچ عامل دیگری روی ان تاثیر بگذرد. در حقیقت این حق بدیهی و انسانی تمام افراد جامعه است که از منابع جامعه به طور یکسان برخوردار باشند. هر گونه نابرابری و تعصب و تبعیض در این زمینه نا سالم و موجب عقب رفتن یا پس رفت جامعه و در نهایت خشونت میشود.
در بحث عدالت اجتماعی چند نکته مطرح است، یکی حق دسترسی برابر هر انسانی جدای از جنسیت، باور، نژاد و عوامل دیگر به منابع است. دیگر اینکه صاحبان قدرت چه در خانه یا جامعه بزرگتر نمیتوانند برای کنترل زنان از محدود کردن دسترسی آنها به منابع استفاده کنند. مثلا برای انتخاب نحوه پوشش نمیتوان آنان را از حقوق اجتماعی و یا آزادی محروم کرد. این مخالف عدالت اجتماعی و احترام به هویت و کرامت انسانی است. پس برای پذیرش و احترام به حقوق انسانی هر انسان و پیروی از اصول حقوق بشر و رعایت انصاف و عدالت، باید در جامعه عدالت اجتماعی باشد. اگر نیست باید برای ایجاد ان همه با هم همکاری کنیم و ایجادش کنیم تا سلامت روانی و جسمانی همه افراد و جامعه نیز تضمین شود.
اما عدالت اجتماعی چگونه روی برابری جنسیتی تاثیر میگذرد؟ اگر عدالت اجتماعی باشد، تبعیض و تعصب نیست و در این صورت همه با هم در حقوق خود برابرند. از طرفی وقتی در جامعهای عدالت اجتماعی وجود دارد، قوانینی برای مراقبت و محافظت از برابری جنسیتی وضع میشود که میتواند به حفظ امنیت و سلامت زنان کمک کند. مثلا در محل کار حقوق زنان کمتر از مردان نیست و برای استخدام نیز شرایط برابری دارند و نه اینکه به دلایل واهی از استخدام زنان خودداری کنند و یا حتی برای برخی از مشاغل آنها را مناسب ندانند. آمار نشان داده است که در امریکا در سال ۲۰۲۲ یک زن به طور متوسط به ازای هر دلاری که یک مرد به دست میآورد برای کار مشابه فقط ۸۲ سنت درآمد دارد.
که نسبت به سال ۱۹۸۲ که زنان ۶۵ سنت به ازای هر یک دلار مردان درآمد داشتهاند، بهبود یافته است اما هنوز راه درازی تا برابری وجود دارد. فقط برای اینکه تاثیر کوچکی از این تفاوتها را ببینید همین بس که بگوییم یک زن ۲۰ ساله که به تازگی کار تمام وقت را شروع کرده است، در مقایسه با همتای مرد خود در شرایط کاری برابر و در طی یک دوره کاری ۴۰ ساله، ۷۶۰,۴۰۷ دلار از دست میدهد.
شکاف دستمزد جنسیتی موضوع پیچیده ای است که تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تبعیض جنسیتی، سن و جداسازی مشاغل مردان و زنان است. بهعلاوه، زنان به دلیل مسئولیتهای دیگر و بیشتر که به عهده دارند، به احتمال زیاد ساعتهای معمولی بیشتری نیز کار میکنند، که توانایی آنها را برای اضافهکاری یا شیفتهای نامنظم محدود میکند. که این خود به فقدان تداوم تجربه کاری که میتواند از عدم استخدام به دلیل ترس از الگوهای سنتی ترک نیروی کار زنان در طول سالهای باروری باشد که خود به کاهش دستمزد زنان کمک میکند.علاوه بر این، اتکای کارفرمایان به سابقه حقوق و دستمزد قبلی و مبنا قرار دادن آن در تصمیمگیریهای استخدام و جبران خسارت میتواند تبعیض حقوقی و پرداختی را از شغلی به شغل دیگر ادامه دهد. در نظر داشته باشیم که ار طرف دیگر زنان کمتر فرصت ابراز خود را در زمینههای تخصصی داشتهاند که بعدا به آن میپردازیم، پس تجربه کمتری نیز ممکن است داشته باشند که جز با ورودشان به دنیای تخصص به برابری نمیرسد.
از طرفی تحقیقات نشان داده است که فرصت آموختن و تحصیل نیز برای زنان با مردان یکسان نیست و به همین دلیل زنان رویاها و اهداف خود را بیشتر از مردان فراموش میکنند و یا آن را به تعویق میندازند چون فرصت برابر ندارند.
عدالت اجتماعی موجب میشود که زنان بتوانند در زمینههای مختلف تخصصی مانند تجارت، سیاست، وسایل ارتباط جمعی و ... نیز فعالتر باشند و در فضای برابر رشد کنند. و مهمتر اینکه وقتی عدالت اجتماعی باشد، حمایت قانونی از زنان نیز وجود دارد و حقوق زنان به اندازه حقوق مردان اهمیت دارد پس عدالت اجتماعی میتواند جلوی خشونت علیه زنان را بگیرد و فرصت رشد را در فضای امن ایجاد کند.
سوال برای تفکر: نظر شما در باره منفعت عدالت اجتماعی چیست و در زندگی روزانه شما چه تاثیری دارد؟ در کدام بخش زندگی برابری جنسیتی را لازم میدانید؟ چه قدمهایی برای ایجاد و حمایت از عدالت اجتماعی برداشته ید؟ عدالت اجتماعی در محل زندگی و خانواده شما وجود دارد؟ در چه زمینههایی شاهدش بودید و چه کردید؟ برای ایجاد عدالت اجتماعی تا به حال چه اقدامی کردهاید؟ آیا کسی را میشناسید که مورد بی عدالتی اجتماعی قرار گرفته است؟ (اگر نمیشناسید بررسی کنید که آیا دچار تعصب پنهان یا باور ناسالم تبعیض جنسیتی هستید یا عدم عدالت اجتماعی برای شما عادی شده است؟)
اقدام عملی: با فردی که مورد بی عدالتی اجتماعی قرار گرفته است تماس بگیرید و از او احساس، فکر و انتظارش را بپرسید و از خود بپرسید که چگونه میتوانید از او دلجویی کرده و به حفظ عدالت اجتماعی کمک کنید. چگونه از صدای خود برای ایجاد عدالت اجتماعی و برابری جنسیتی استفاده میکنید؟ اقدام عملی بگذارید و شروع کنید. در باره مفهوم عدالت اجتماعی و برابری جنسیتی و آنچه در این جلسه آموختید با دوستان خود حرف بزنید. در کدام بخش زندگی برابری جنسیتی را لازم میدانید؟