حضرت ولیّ امراللّه تحوّلاتی را که در طول تاریخ در عالم انسانی روی داده با مراحل مختلف حیات یک فرد مقایسه مینماید و میگوید که نوع بشر دورۀ طفولیّت و کودکی را پشت سر گذاشته و اکنون در آستانۀ بلوغ است و از مشخّصات دورۀ بلوغ رشد قوای عقلانی است. نوع بشر اکنون با نزدیک شدن به دورۀ بلوغ در شرف ورود به مرحلهای از تاریخ خویش است که در آن صلح بر مبنایی استوار برقرار خواهد شد. مراحل مختلف تحوّل جوامع بشری در چند قرن اخیر به پیدایش ملّتهای کنونی جهان انجامیده است ولی اکنون حسّ اتّحاد ملّی و رقابت بین ملل موجب اختلال نظم دنیا و بروز اغتشاش و جنگ گردیده و ضروری است که روابط بین کشورها بر شالودۀ یک نظام جدیدِ جهانوطنی قرار گیرد که ضامن صلحی پایدار باشد.
شرط لازم برای برقراری صلح و آشتی در جهان اتّحاد اهل عالم است. حضرت بهاءاللّه میفرماید: «اصلاح عالم و راحت امم ... ظاهر نشود مگر به اتّحاد و اتّفاق.» قرن بیستم شاهد دو جنگ عالمگیر و جنگهای بسیار دیگر و نسلکشیِ چند قوم و گروه بوده است و طیّ آنها ملیونها نفر جان خود را از دست دادهاند. امّا در همین قرن حسّ وحدت عالم انسانی نیز به نحوی بیسابقه گسترش یافته و نوع بشر بیش از پیش به دستیابی به صلح پایدار نزدیک شده است. حضرت عبدالبهاء در نامهای میفرماید که در دورههای گذشته اتّحاد اهل عالم غیر قابل حصول بود زیرا اجتماع در یک نقطه و تبادل افکار ممکن نبود امّا اکنون آنچه لازمۀ اتّحاد اهل عالم است فراهم شده است. مینویسد:
حال وسائل اتّصال بسيار و فی الحقيقه قطعات خمسۀ عالم حکم يک قطعه يافته و از برای هر فردی از افراد سياحت در جميع بلاد و اختلاط و تبادل افکار با جميع عباد در نهايت سهولت ميسّر به قسمی که هر نفسی به واسطۀ نشريّات مقتدر بر اطّلاع احوال و اديان و افکار جميع ملل، و همچنين جميع قطعات عالم یعنی ملل و دول و مدن و قری محتاج یکدیگر و از برای هیچ یک استغنای از ديگری نه زيرا روابط سياسيّه بين کلّ موجود و ارتباط تجارت و صناعت و زراعت و معارف در نهايت محکمی مشهود، لهذا اتّفاق کلّ و اتّحاد عموم ممکن الحصول.
حضرت عبدالبهاء سپس قرن بیستم را «قرن انوار» نامیده و تحوّلاتی را که در هفت عرصۀ مختلف در آن قرن و پس از آن صورت میگیرد به شمعهای روشنی که در عالم افروخته خواهد شد تشبیه مینماید:
شمع اوّل وحدت سياسيست و جزئی اثری از آن ظاهر گردیده. و شمع دوّم وحدت آراء در امور عظيمه است، آن نيز عنقريب اثرش ظاهر گردد. و شمع سوّم وحدت آزاديست، آن نيز قطعيّاً حاصل گردد. و شمع چهارم وحدت دينيست. اين اصل اساس است و شاهد اين وحدت در انجمن عالم به قوّت الهيّه جلوه نمايد. و شمع پنجم وحدت وطن است. در اين قرن اين اتّحاد و یگانگی نيز به نهايت قوّت ظاهر شود، جميع ملل عالم عاقبت خود را اهل وطن واحد شمارند. و شمع ششم وحدت جنس است، جميع من علی الارض مانند جنس واحد شوند. و شمع هفتم وحدت لسان است يعنی لسانی ايجاد گردد که عموم خلق تحصيل آن نمايند و با يکديگر مکالمه کنند.
تأسیس اتّحادیّه یا جامعۀ ملل بعد از جنگ جهانی اوّل و سازمان ملل متّحد بعد از جنگ جهانی دوّم قدمهایی در جهت وحدت سیاسی عالم بوده است. همچنین استقلال مستعمرههای سابق کشورهای اروپائی از مصادیق تحوّل در جهت وحدت آزادی است که در نقل قول بالا به آن اشاره شده است. همچنین اکنون بسیاری از مردم جهان پذیرفتهاند که نوع بشر جنس یعنی نژاد واحد است. وحدت لسان نیز که در نقل قول بالا ذکر شده است به عقیدۀ بهائیان در آینده تحقّق خواهد یافت و چون اهل عالم با یک زبان واحد با یکدیگر مکالمه کنند و ارتباط داشته باشند، آن نیز بر تحکیم حسّ وحدت و یگانگی نوع بشر خواهد افزود. تحوّلاتی که در بالا به آنها اشاره شده از مظاهر فرایند سازندهای است که در عالم در جریان است. در کنار این فرایند سازنده، فرایند مخرّبی نیز در جریان است و این دو فرایند بشر را به سوی صلح جهانی سوق میدهند.
برقراری صلح جهانی طبعاً مستلزم خلع سلاح در عرصۀ بینالمللی است تا هیچ کشوری نتواند با کشور دیگری به جنگ پردازد. ارتش هر کشوری باید به آنچه برای حفظ امنیّت داخلی آن کشور ضروری است محدود شود. به علاوه باید مرزها و ضوابط حاکم بر روابط بین کشورها در یک میثاق بینالمللی تثبیت شود و موادّ و قراردادهای آن میثاق ضمانت اجرائی داشته باشد. حضرت عبدالبهاء در اثری که در دهۀ ۱۸۷۰ میلادی مرقوم نمود میفرماید:
بلی تمدّن حقیقی وقتی در قطب عالم علم افرازد که چند ملوک بزرگوار بلندهمّت چون آفتاب رخشندۀ عالم غیرت و حمیّت به جهت خیریّت و سعادت عموم بشر به عزمی ثابت و رأیی راسخ قدم پیش نهاده مسئلۀ صلح عمومی را در میدان مشورت گذارند و به جمیع وسایل و وسایط تشبّث نموده عقد انجمن دول عالم نمایند و یک معاهدۀ قویّه و میثاق و شروط محکمۀ ثابته تأسیس نمایند و اعلان نموده به اتّفاق عموم هیئت بشریّه مؤکّد فرمایند. این امر اتمّ اقوم را که فیالحقیقه سبب آسایش آفرینش است کلّ سکّان ارض مقدّس شمرده جمیع قوای عالم متوجّه ثبوت و بقای این عهد اعظم باشد. و در این معاهدۀ عمومیّه تعیین و تحدید حدود و ثغور هر دولتی گردد و توضیع روش و حرکت هر حکومتی شود و جمیع معاهدات و مناسبات دولیّه و روابط و ضوابط مابین هیئت حکومتیّۀ بشریّه مقرّر و معیّن گردد. و کذلک قوّۀ حربیّۀ هر حکومتی به حدّی معلوم مخصّص شود چه اگر تدارکات محاربه و قوای عسکریّۀ دولتی ازدیاد یابد سبب توهّم دول سایره گردد. باری اصل مبنای این عهد قویم را بر آن قرار دهند که اگر دولتی از دول منبعد شرطی از شروط را فسخ نماید کلّ دول عالم بر اضمحلال او قیام نمایند بلکه هیئت بشریّه به کمال قوّت بر تدمیر آن حکومت برخیزد. اگر جسم مریض عالم به این داروی اعظم موفّق گردد البتّه اعتدال کلّی کسب نموده به شفای باقی دائمی فایز گردد.
بیان فوق از حضرت عبدالبهاء به تشکیل مجمعی جهانی برای مذاکره در بارۀ تأسیس صلح عمومی اشاره دارد. تأسیس صلح عمومی یکی از مراحل استقرار نظمی جدید در عالم است. مطابق دیدگاه بهائی در آینده کشورهای جهان حکومتی جهانی تأسیس خواهند کرد که دارای یک پارلمان جهانی، یک قوّۀ مجریه و یک محکمه یا دادگاه بینالمللی خواهد بود. قوّۀ مجریۀ این حکومت جهانی به مدد یک قوا یا ارتش بینالمللی ضامن اجرای قوانین و مقرّرات و احکام پارلمان و محکمۀ جهانی خواهد بود.
به اعتقاد بهائیان اگرچه اقدام دول عالم برای خلع سلاح جهانی و تأسیس صلح عمومی ضروری و حتمیّالوقوع است ولی صلح حقیقی بدون حلّ برخی مسائل و مشکلاتی که عالم انسانی به آن مبتلاست قابل حصول نیست. بیت العدل اعظم در بیانیّهای که در سال ۱۹۸۵ میلادی به مناسبت سال جهانی صلح خطاب به مردم عالم صادر نمود به این مسائل اشاره میکند. این مسائل عبارتند از نژادپرستی، اختلاف فاحش میان غنی و فقیر، ملّیگرائی افراطی که از حدّ معقول و مشروع حسّ وطنپرستی فراتر میرود، اختلاف و جدال دینی و مذهبی، تبعیض نسبت به زنان و نابرابری ایشان با مردان، عدم دسترسی عموم مردم جهان به آموزش و پرورش، و فقدان اساسیِ مراوده و ارتباط میان مردمان در اثر عدم وجود یک زبان بینالمللی. بهائیان عالم همراه با افراد خیرخواه از هر گروه و مرامی در جهت رفع این مشکلات کوشا هستند.
مطالب مرتبط:
برنامه کرسی بهائی برای صلح جهانی
منبع:
مقدّمهای بر آموزههای بهائی، انتشارات دفتر روابط عمومی ایرانیان، ۲۰۱۹