در آئین بهائی ازدواج پیوندی مقدس و ابدی بین زن و شوهر است که هر دو مکلفند که نسبت به یکدیگر وفادار بمانند و تا آخر عمر غمخوار و غمگسار هم باشند و فرزندان خویش را پرورش دهند. به عبارت دیگر ازدواج در آئین بهائی پیوندی جسمانی و روحانی است.
چون ازدواج اتحادی جاودانی بین یک زن و یک مرد است باید بر اساسی متین باشد. چه بسا ازدواجها واقع میشود که بر پایه هائی سست و ناپایدار بنا شده. مثلاً به خاطر زیبائی روی و یا به خاطر مقام و منزلت و مکنتی ازدواج واقع میگردد. این مسائل هیچ یک بقا و دوامی ندارد زیرا تمام این ارتباطات جسمانی است و فانی است و پس از چندی عادی و بی معنی میشود.
قوانین و احکام ازدواج بهائی
قوانین و احکام ازدواج بهائی را اگر فهرستوار بیان کنیم از این قرار است:
- هیچ کس بیش از یک زن نمیتواند داشته باشد و تعدد زوجات در آئین بهائی ممنوع است.
- دیگر آنکه ازدواج بهائی صورت نمیگیرد مگر آنکه زن و مرد هر دو راضی به این ازدواج باشند و این کافی نیست بلکه شرط لازم دیگر رضایت والدین، یعنی پدر و مادر عروس و داماد است.
شاید در نظر اول این احکام به نظر ساده بیاید اما چنین نیست. یعنی رضایت زن و مرد برای ازدواج بسیار مهم است زیرا هنوز هم در بسیاری از ممالک پدر و مادر تصمیم به ازدواج اولاد خود میگیرند. زنی برای پسر یا شوهری برای دختر خویش پیدا میکنند. حتی هنوز در بسیاری از نقاط ازدواجهایی صورت میگیرد که زن و شوهر فقط در شب عروسی یکدیگر را میبینند. این است که امر بهائی این گونه ازدواج ها را ممنوع ساخته است.
اما رضایت پدر و مادر یعنی هم رضایت والدین عروس و هم داماد بسیار اهمیت دارد. حضرت بهاءالله این حکم را در کتاب اقدس وضع فرموده و علتش را نیز بیان فرموده است که مضمون بیان حضرت بهاءالله در کتاب اقدس چنین است: چون میخواهیم محبت و وداد و اتحاد بین بندگان حاصل گردد، رضایت والدین را بر شرط رضایت دو طرف افزودهایم.
این قانون مخصوصاً در کشورهای مغرب زمین اهمیت دارد زیرا اکثر پدر و مادرها در این بلاد پس از آنکه بچههایشان به سن قانونی رسید، آنها را به حال خود وا میگذارند. روابط نزدیکی که در شرق بین خانواده هاست در بین آنها نیست. به فرزند خود میگویند تو بزرگ شدی و خود مسئول امور خویش هستی و از این روی دیگر در انتخاب همسرش دخالتی ندارند.
ازدواج با غیربهائیان و نژادهای دیگر
بهائیان میتوانند با غیربهائی از هر نژاد و هر دین و آئین ازدواج نمایند به شرطی که شرایط عقد بهائی نیز جمع آمده باشد. مثلاً دختری بهائی چون با جوانی مسیحی ازدواج مینماید مراسم عقد دو دین اجرا میشود. مراسم عقد بهائی در مرکز بهائیان هر شهر یا حتی خانه شخصی بهائی و عقد مسیحی نیز در کلیسا برپا میگردد. از این طریق حرمت هر دو دین محفوظ میماند و عروس و داماد از اول زندگی به عقاید یکدیگر احترام مینهند.
سن ازدواج
در بعضی از ممالک شرق دختران کمتر از ۱۵ سال را نیز میتوانند شوهر دهند ولی این نیز در امر بهائی ممنوع است زیرا سن بلوغ شرعی بهائی از ۱۵ سالگی است.
مراسم عقد و ازدواج بهائی
مراسم ازدواج بهائی دارای شکلی خاص و ثابت نیست. به این ترتیب هر زوجی میتوانند طبق میل و خواسته خود مراسم ازدواج را ترتیب دهند و هر جنبه و ویژگی مربوط به فرهنگ محلی خود را که متناسب با آن باشد در کنار آن داشته باشد. تنها بخش ثابت و خاص مراسم این است که پس از جمع شرایط لازم، مخصوصاً رضایت طرفین و رضایت والدین عروس و داماد، در حضور لااقل دو شاهد و در حضور نماینده رسمی محفل روحانی (هیأتی که از طرف مردم آن محل برای تمشیت امور جامعه انتخاب شدهاند) آیهای را تکرار میکنند که از زبان هر یک جاری میشود و ازدواج آنان را رسمی و مسجل مینماید [...].
عقدنامه بهائی در بسیاری از ممالک جهان به رسمیت شناخته شده است و حتی غیربهائیانی که نخواهند فقط با عقد مدنی دولتی در حضور قاضی ازدواج نمایند و از مراسم ازدواج ادیان دیگر نیز زیاد راضی نیستند از محافل روحانی بهائیان تقاضا میکنند که آن دو را با آنکه بهائی نیستند با مراسم ساده و بیپیرایه بهائی عقد نمایند و پس از ارائه رضایت والدین و سایر مدارک لازمه میتوانند با عقد بهائی پیوند زناشوئی ببندند و از محفل روحانی آن محل عقدنامهای که در نزد دولت معتبر است دریافت نمایند. در مراسم عروسی بهائی معمولاً هر خانواده علاوه بر آنچه حداقل شرط عقد بهائی است که مذکور شد برنامه هائی نیز برای تیمن و شکوه ازدواج ترتیب میدهند. از جمله با خواندن مناجاتهای مناسب بر روحانیت مجلس میافزایند و بعد البته به نحوی که بخواهند مراسم سرور و جشن برپا میکنند.
مهریه
در بسیاری از نقاط جهان مرسوم است که مهریه داده میشود و معمولاً این موضوع، به علت ناتوانی دهنده از پرداخت مبلغ مزبور یا نارضایتی گیرنده از اندک بودن مقدار مهریه، باعث اختلاف و گرفتاری میشود. حضرت بهاءالله با تعیین میزانی نمادین و محدود برای مهریه، این مشکل را برطرف نموده است.
طلاق
طلاق شدیداً ناپسند و مکروه اعلام شده و فقط در صورتی مجاز شمرده میشود که کدورت و اختلافی غیر قابل حل و فصل بین دو طرف پدید آید. برای اجرای طلاق چند شرط باید رعایت شود. یکی از آنها یک سال جدایی زن و شوهر از یکدیگر است که در این مدت باید کوشش شود تا اختلافات موجود برطرف شود و آشتی و محبت دوباره برقرار گردد.
منابع:
هوشمند فتحاعظم، در شناسایی آئین بهائی، مادرید: بنیاد فرهنگی نحل، ۲۰۰۸.
موژان مومن، گفتاری کوتاه دربارهی دیانت بهائی، لسآنجلس: شرکت کتاب، ۲۰۱۹.